IKALIMANG BAHIN SA KALANGKUBAN NGA PAPEL

            Ang Pilosopiya nga gipakita sa Inintsik nga Pilosopiya ni Lao Tzu sa pamaagi nga iyang gihubit ang tubag sa pilosopikanhong problema mao ang kamugnaan sa kaayuhan sa tanang anaa nga nakasubay sa natural nga lihok sa Tao. Apan, kining pagsubay sa natural nga lihok sa Tao alang sa kaayuhan sa tanan, nag-gikan sa binuhatan sa eskolar nga hari nga maoy ginapakita ni Lao Tzu nga solusyon sa pilosopikanhong problema sa panagbangi. Adunay mga pamaagi ang usa ka eskolar nga hari kon unsaon niya pagdumala sa katawhan nga nakasubay gihapon sa pamaagi sa Tao. Mao kini ang dili pagtuon ug walay buhat nga moresulta sa dili pagkamahilabtanon. Sa pagsulti nga tanang anaa, dili lamang mga tawo ang buot ipasabot ni Lao Tzu niini apan lakip usab ang tanang anaa sa kalibutan, kinaiyahan nga sakop sa kinatibuk-an sa Tao.

            Una, ang pilosopiya nga gipakita niining bahina nanginahanglan una og pagsabot sa natura sa Tao. Kinahanglan gayud nga ila-ilahon usa ang pagka-Tao sa Tao aron makuha kon unsa ang dagan o lihok niining Tao. Matud pa ni Lao Tzu nga kining Tao gayud ang labaw sa tanan nga ga-anaa, ug sa pagkalabaw niini dili gayud makab-ot sa pang-tawhanong panghuna-huna ang kinatibuk-an sa Tao. Apan, kining pulong nga Tao gahatag lamang og konotasyon Niini. Dili lamang kini labaw, apan kini usab ang gigikanan sa tanang ga-anaa nga atong mabasa sa ikaduhang kapitulo sa Tao Te Ching. Lakip niining tanan anaa mao ang katawhan, mga anaa sa kalibutan, ug sa kinaiyahan. Busa, atong masulti nga ang tanang anaa nganhi sa kalibutan, makita man sa atong mga mata o dili, sakop kini sa kinatibuk-an sa Tao.

            Aron mas masabtan pagmaayo ang lihok sa Tao, kinahanglan usab nga atong sabtan kining lihok sa magkaatbang nga lakip usab sa kinaiya sa Tao. Atong mahuna-hunaan nga kon gikan ang tanang butang sa Tao, atong masulti nga ang mga butang nga magka-atbang gikan gayud niini ug tungod gikan ang magka-atbang niini murag sukwahi kini sa ginaingon maoy tubag sa panagbangi? Gitubag gayud kini ni Lao Tzu sa pamaagi nga giingon niya nga tanang butang hilabina kadtong magka-atbang wala nagahatag og panagbangi, inay mas nagahatag sila ug kahiusahan sa dagan sa kinatibuk-an. Susama sa adlaw ug ulan, babaye ug lalaki, basa ug uga, ugbp. Dili tungod nga magka-atbang sila wala nay kahiusahan. Apan, mas nagahatag kini sila og kahiusahan. Ginatawag kini ni Lao Tzu og yin-yang, ang kahiusahan o panag-uyon sa kahayag ug kadulom.

            Kining eskolar nga ginatawag ni Lao Tzu, aduna usab kini mga kinaiya nga iyang kinahanglan makuha aron iyang gayung masakyan ang timpla sa Tao, ang dili pagtuon ug ang walay buhat. Kining dili pagtuon pasabot ni Lao Tzu niini nga kinahanglan ang atong pagtuon dili pirmanente kadtong atong naandan sa karon nga tinudluan, kon asa mas ginahatagan nila’g dakong kalahian ang usa ka butang sa usa ka butang. Kon aduna nay kahibalo ang tawo bahin sa usa ka butang u gang kalahian niini sa usa ka butang, maninguha gayud kadtong tawhana sa kon unsa sa panan-aw niya nga maayo ug ilimud kadtong kaatbang niadtong butanga. Pananglitan sa kadato ug kapobrehon, sa pagtuon kasagaran nga ginasaysay nga ayahay ang mahimong dato kaysa mahimong pobre sa bahandi. Kon masulaw ang usa ka tawo sa kinabuhi sa kadato mas iyang gayung pilion ang magpakdato kaysa mahimong pobre. Alang kaniya, usa ka dili angay nga kasinatian ang mahimong pobre sa bahandi. Mao nang ingon-ani ka delikado ang pagtuon nga nakita ni Lao Tzu tungod kasagaran nga tinudluan karon mao ang paghatag og dakong kalihian sa duh aka butang nga magka-atbang. Tungod alang kaniya, dili niya buot hatagan og konotasyon ang duha ka magka-atbang tungod nagahatag kini sila’g kahiusahan sa dagan sa Tao. Kon dili ingon-ani ang makat-unan sa mga tawo, wala nay pagpaninguha nga buhaton ang mga tawo. Kon wala nay pagpaninguha, adunay kalinaw tungod sa pagpaninguha mahimong hakog ang mga tawo nga makuha ang tanang butang nga buot nilang makuha bisan pa’g adunay mga tawo nga matamakan sa ilang ginapangbuhat. Atong makita nga kining dili pagtuon adunay epekto sa kayano o simplisidad sa usa ka tawo. Kon asa mahimo siyang kontento sa mga butang nga anaa siya. Dili na siya maninguha og laing butang nga dili na niya kinahanglanon. Busa, ginatanggal sa eskolar ang tanang kahibalo nga maghatag ug dili maayong epekto sa katilingban.

            Pagkuhama’g tanggal niinig kahibalo, ang ikaduhang kinaiya nga iyang ipakita mao ang walay buhat tungod sa walay buhat iyang mabuhat ang tanang buluhaton nga iyang kinahanglang buhaton. Kon walay buhaton ang usa ka, iya mabuhat ang kadtong mga kinahanglan niyang buhaton hilabina kon siya madumala iya gayu’ng mapabag-o ang katawhan nga iyang ginadumalaan (kap. 57). Kon adunay mga nabuhat ang usa ka tigdumala, mahimo siyang strikto sa katilingban pinaagi sa pagtukod og mga balaod nga iyang buhaton. Kon daghan gayung balaod ang pagabuhaton sa tigdumala mas dako ang posibilidad nga daghang tawo ang makasupak o mosupak niining mga balauda. Mao nang importante gayud nga walay buhaton ang mga tigdumala. Apan kining walay buhat dili kinahanglan nga sabot sa literal nga pamaagi. Ang pasabot niining walay buhat mao ang dili pagbuhat og sobrang butang nga dili na kinahanglan. Kining walay buhat usab pasabot niini nga aduna gihapo’y buhat ang tigdumala apan ang iyang ginabuhat kadtong mga kinahanglan, kadtong mga natural nga nahiuyon sa dagan sa pamaagi sa Tao. Sa pagdumala wala nay lain pa nga buhaton kon dili ang pasagdan ang katilingban ug likayan nga manghilabot sa ila. Mabuhat lamang kini sa pamaagi nga walay buhatong dili kinahanglan ang usa ka lider, ang eskolar nga hari.

            Lakip usab sa pagdumala sa eskolar nga hari ang dili pagpanghilabot sa kinaiyahan. Matud pa ni Lao Tzu nga kon hilabtan sa tawo ang kinaiyahan adunay dili maayong mahitabo sa kinatibuk-an tungod ang pamaagi sa pagpanghilabot sa tawo lahi sa pamaagi sa Tao (kap. 29). Kon hilabtan ang laing anaa sa kinaiyahan iyang ginahatagan og dili maayong epekto ang kinatibuk-an sa kalibutan nga tungod sa pagka-sakop sa tanang anaa sa Tao. Ang tanang anaa sa kalibutan adunay kaugalingong kinaiya nga ginasubay. Kon ato kining hilabtan adunay kausaban nga mahitabo og kining kausaban dili gayud maayo sa dagan tungod atong ginagamit ang atong kaugalingong pamaagi. Kon dili lamang kita manghilabot, atong pasagdan ang Tao nga maoy mohulma pagmaayo sa tanang anaa nga nahisakop kaniya.

            Busa, ang Pilosopiya nga gipakita nganhi ni Lao Tzu ang pagmugna sa kaayuhan sa tanang anaa nga nahisubay sa natural nga pamaagi sa Tao. Mabuhat kini sa pamaagi nga dili pagtuon ug walay buhat. Dili pagtuon sa pamaagi nga dili hatagan og dakong kalahian ang mga butang nga magka-atbang. Walay buhat sa  pamaagi nga dili mobuhat og mga dili kinahanglang butang nga modala sa pagpanghilabot o makadamay sa kinabuhi sa laing tawo ug walay buhat sa pamaagi nga pasagdan ang Tao nga maoy modagan sa kaayuhan sa kinatibuk-an nga nahisakop sa iyang pagka-Tao.

Timbreza, F. (1999). Ang Tao Te Ching ni Lao Tzu sa Filipino. 2504 Leon Guinto, Malate 1004,   Maynila, Pilipinas. De La Salle University Press, Inc.

Fung, Y. L. (1976). A Short History of Chinese Philosophy. 1230 Avenue of the Americas New    York, NY 10020. The Free Press