Ang Pilosopiya nga gipakita sa
Inintsik nga Pilosopiya ni Confucius sa pamaagi nga iyang gihatag ang mga
pagpakaingon sa solusyon sa pilosopikal nga problem kay ang pag-ila sa
kaugalingon. Pinaagi niining pag-ila sa kaugalingon makuha sa tawo nga makita ang
iyang natura sa pagkamaayo. Usab, iyang makita kon unsa ang kalidad sa iyang
kahibalo aron iyang mabuhatan og pamaagi nga molambo kini kon adunay kakulangan.
Sa ingon-ani nga paagi mahulma ang tawo nga mahimong chun tzu.
Sa pag-ila sa kaugalingon iyang
makita ang iyang kinaiya sa pagkamaayo. Matud pa ni Confucius, ang tawo adunay
natura nga kaayuhan ug matinarungon[i].
Tarong ang iyang buhat. Apan, kining pagkamaayo sa tawo makita kon unsa ang iyang
pamaagi sa pagtrato sa lain. Ang tawo dili gusto nga makita ang laing tawo sama
niya nga maglisod tungod sa iyang kaayuhan. Usab, kining kaayuhan sa tawo
adunay giya ug kini ang katilingbanong moral nga pamaagi sa Tao ug kining
pamaagi us aka obligasyon nga kinahanglan buhaton sa usa ka tawo. Tungod kay
ang tawo maayo ug ang moral kay ang pagbuhat og maayo, busa, obligado ang tawo
nga mobuhat niinig katilingbanong moral nga pamaagi sa Tao. Apan, unsa man
kining pamaagi sa Tao? Kini ang pagkamaunongon ug mainampingon. Ang tawo
kinahanglan nga magpakamaunongon ug mainampingon sa laing tawo, aron makita
kining pamaagi nga anaa gayud kaniya, kay sama pa sa akong giingon kaganina,
makita lamang ang pagkamaayo sa tawo kon iya kining buhaton ang pagkamaayo sa
laing tawo. Mao nang, dakong kamalian ang pagsupak sa tawo sa pamaagi sa Tao
tungod iyang ginasupak mismo ang iyang natura isip usa ka tawo.
Usab, sa pag-ila sa kaugalingon
masusi sa tawo ang sukdanan sa iyang kahibalo. Alang kang Confucius dili tanang
tawo pareha og libel sa kahibalo[ii].
Apan, dili pasabot nga dili kini pwede palambuon. Mao nang, kinahanglan kaayo
ang edukasyon kay pinaagi niini matabangan ang tawo sa pagpalambo sa iyang
kaugalingon. Mas molapad pa ang sakop sa iyang pagkahibalo sa mga butang-butang.
Pinaagi sa edukasyon, adunay kalamboan nga mahitabo sa katilingban tungod sa
makahatag ang kalamboan sa usa ka tawo alang sa kalamboan sa kadaghanan. Kay kon
milambo na ang tawo sa pagkahibalo, isip adunay maayo nga kinaiya, tabangan
usab sa tawo ang laing tawo aron molambo usab. Sa akong gihisgot nga
katilingbanong moral nga pamaagi sa Tao, kinahanglan usab ang pagkahibalo sa
tawo aron iyang masabtan pagmaayo kon unsa ang pamaagi nga iyang ginabuhat. Iyang
magamit ang iyang salabotan sa pagtimbang sa mga butang. Pareha usab kini sa
pagtimbang sa mga kinaraang tinudluan o mga tradisyon. Alang kang Confucius
dako tabang gayud ang mga tradisyon tungod usa kini sa mga pamaagi nga
madungagan ang atong makat-unan[iii].
Bisan tuod nga dako’g abang tradisyon, dili pasabot nga kinahanglan natong
dawaton kini. Kinahanglan pud nga ato kining susihon alang matimbang nato kon
unsa gayud kadtong mga angay og dili angay nga kinaraan nga tinudluan. Busa,
dakong tabang ang pagtuon aron mas molapad ang sakop sa ka kahibalo sa tawo, ug
sa tabang sa mga tradisyon mas molalom ang pamaagi sa pagsabot sa tawo.
Sa maka-usab, kining pagkamaayo ug
kalidad sa kahibalo ang maoy makita sa us aka tawo kon iyang ilhon iyang
kaugalingon. Kinahanglan gayud kini sa usa ka chun tzu tungod makatabang kaniya sa pagdumala sa katawhan. Ang iyang
pagkamaayo maoy mohatag og paglaum sa katawhan nga ang maayo na usab ang
mopatigbabaw ug dili ang panagbangi. Ang iyang pagkahibalo ang pamaagi niya
aron mabuhat ang mga butang nga angay buhaton alang sa katilingban. Busa, ang
Pilosopiya nga gipakita sa Inintsik nga Pilosopiya ni Confucius sa pamaagi nga
iyang gihatag ang mga pagpakaingon sa solusyon sa pilosopikal nga problem kay
ang pag-ila sa kaugalingon tungod mabuhat lamang nga mahibaw-an sa tawo ang
iyang pagkamaayo ug iyang gasa sa kahibalo kon mosulod siya sa iyang
kaugalingon og ilalahon ang iyahang pagkatawo.
revised version
TumugonBurahin