BULAWANONG BALAOD

            “…Ayaw buhata sa uban kon unsa ang dili nimo gusto buhaton sa imo.” (Analect 15:23)

            Kini nga linya ang usa sa mga ilado nga gisaysay dili lamang ni Confucius. Si Kristo usab misaysay niini kon atong basahun ang Bibliya. Ang usa sa mga pagsabot nga atong makuha bahin niining linyaha. Ang sinugdanan sa kaayuhan maana sa atoa ug dili sa laing tawo, sa hinungdan nga dili nato mahimo nga pabuhaton og maayo ang laing tawo. Aduna silay ilahang kaugalingong kagustuhan nga mobuhat og mga butang nga gusto. Mao nang, kon gusto nato makadawat og kaayuhan gikan sa laing tawo, kinahanglan natong sugdan kini sa pagbuhat og kaayuhan sa laing tawo.

            Apan, ang pangutana sa uban, unsaon kon mobuhat og dili maayo ang ubang tawo og mobuhat sila kanato og dili maayo? Angay ba gihapon kining bayaran og kaayuhan?

            Karong bahina atong tan-awun kon unsa ang masulti ni Confucius niini. “Adunay nag-ingon, ‘Unsay masulti nimo kon bayaran ang kalagot og hiyas?’ Si Confucius misulti, ‘Sa ingon-ana nga kaso, unsa man ang bayaran gamit ang hiyas? Hinoon, bayari ang kalagot og pagkatul-id ug bayari ang hiyas og hiyas’” (Analect 14:36)

            Kon ang usa ka tawo mobuhat og dili maayo kanato, ang angay tubag sa iyang gibuhat kay ang pagtul-id sa iyang gibuhat. Kinahanglan tudluan kadto nga tawo aron makaihabalo siya nga kadtong iyang gibuhat gayud kay dili maayo. Kon mahulog nga dili siya tudluan, magtoo ang kadtong tawhana nga ang iyang gibuhat kay maayo. Mamatyagan nato sa mga tunghaan nga kon dili tudlaan ang mga bata nga ang pagpangopya dili maayo, modako sila nga adunay panghuna-huna nga ang pagpangopya kay maayo. Kon dili kita tudluan kon unsa ang tama, walay tarong nga dagan sa atong katilingban. Panagbangi ang mopatigbabaw. Wala nay panag-uyon ug kahapsay.

            Dili usab angay nga mobalos og hiyas sa gibuhat sa ato. Kay mahulog nga wala nato ginatabangan ang tawo, nga makita ang kaayuhan sa iyang kaugalingon. Tama gayud nga kinahanglan nato magpakamaayo, apan ang tawo nga gahuna-huna sa katawhan, maghuna-huna usab sa kaayuhan sa laing tawo. Kay matud pa ni Confucius, “… Ang tawo nga buot motukod sa iyang kaugalingong kinaiya, motukod usab sa kinaiya laing tawo…” (Analect 6:28)