KAISOG

            Daghan kanato ang gahuna-huna kon unsa gayud ang tinuod nga sukdanan sa kaisog. Adunay nag-ingon nga makita ang kaisog sa kakusog sa tawo. Aduna pu’y nag-ingon sa kakuyaw sa tingog, sa kanindot sa binarugan, ugbp. Kon susihon nato kini’g maayo mahulog nga pipili lamang kanato ang pwede mamahimong isog tungod kay dili kitang tanan wala niining mga kinaiya sa panlawas. Pipila kanato ang niwang, walay maayong tingog ug binarugan.

            Apan, matud pa ni Confucius, “Sa pagtan-aw kon unsa ang matarung ug ang dili pagbuhat niini mao ang katalaw” (Analect 2:24). Sa gisaysay niya, atong makita kon unsa alang kaniya ang katalaw, ang dili pagtan-aw ug pagmatngon sa kon unsa ang husto. Tungod ang kaatbang sa katalaw kay kaisog, busa ang kaisog mao ang pagbuhat sa husto. Ug mahulog nga, dili pasabot nga nakita sa usa ka tawo ang husto, isog na siya gayud. Apan, sa pagbuhat usab niini ang maoy sukdanan sa kaisog. Adunay mga husto nga atong nakita sa atong kinabuhi dinhi sa kalibutan, apan dili usab malikayan nga dili nato kini mabuhat tungod sa kahadlok nga atong madangat sa pagbuhat niini, gawas kini sa atong kagustuhan, ugbp. Mao nang, ang tawong makasugakod nga mobuhat sa husto, isog gayud tungod kay dili kini lalim alang kanato.

            Pananglitan, kon sa tunghaan wala kita nagtuon alang sa pagahitabuon nga pasulit sa atong maestro o maestra, buhaton nato ang usa ka butang aron makapasar lang, ug kini ang pagpangopya. Kabalo kita nga ang pagpangopya dili tarong nga bihuhatan. Kon talawan kita nga tawo, dili nato dawaton ang kamatuoran nga ang pagpangopya tarong gayud. Apan, kon isog kita atong dawaton ang pagka-dili-husto sa pagpangopya ug ang dawaton usab nato ang resulta sa atong wala pagtuon.

            Kon susihon nato’g tarong ang akong nahisgot nga sukdanan sa kaisog: ang kakusgan, kakuyaw sa tingog, kanindot sa binarugan, ugbp. Atong makita nga mabaw ra gayud nga sukdanan kini ug dili tama. Tungod kay aduna kini pabor. Apan, kon gamiton ang sukdanan ni Confucius, makita nato nga kita tanan gayud ang pwede mamahimong isog. Tungod kay isip usa ka tawo, namutyag kita sa mga hustong butang o kamatuoran sa atong pagkaanaa sa kalibutan. Ug kinahanglan usab nato kining mga hustong butang o kamatuoran nga buhaton aron tul-iron ang mga sayop, makakat-on, ugbp. Pinaagi niini makuha nato ang panag-uyon ug kahapsay sa katilingban.

            Kini, nagapamahimangno kanako, nga dili igo ang makakita sa mga hustong butang dinhi sa kalibutan, lakip usab sa kaisog ang pagbuhat kon unsa gayud ang husto. Kon ato kining mabuhat, ato usab masugdan ug mapadayon ang panag-uyon sa katilingban. Tungod ang pagbuhat og husto ang maoy makasulti kon unsa kita ka-isog, ug ang pagbuhat og husto moresulta og kaayuhan. Busa, sa pagma-isugon nato moresulta kini og kaayuhan. Ug ang natura sa tawo kay ang pagkamaayo, busa ang pagkama-isugon kanato makatabang usab sa pagtubag sa natura sa atong pagkatawo, ang pagka-maayo.