Ang Pilosopiya nga gipakita sa
Inintsik nga Pilosopiya ni Confucius sa pamaagi nga iyang gipakita ang mga
lakang sa pagpalambo sa kaugalingon kay ang pagporma sa tawo. Kining pagporma
sa tawo modala kaniya sa kalambuan sa iyang kaugalingon. Alang sa kalambuan
adunay mga lakang ang tawo kini ang
pagtul-id sa panghuna-huna, pagkasinsero, pagtuon, ug pagsusi sa mga butang.
Busa, kining pagporma sa tawo kinahanglan nga aduna gayuy lihok aron adunay
epektibo nga pagporma sa tawo.
Gisaysay ni Confucius nga ang
pagpalambo sa kaugalingon nakadepende sa pagpatul-id sa huna-huna.[i]
Atong hatagan og gahin ang pagtul-id sa pamaagi sa pagkamahuna-hunaon. Kon anaa
kita sa tarong nga panghuna-huna, daghan kita’g mga butang nga atong
mamatikdan, sa atong kaugalingon ug sa atong palibot. Susama na lamang sa
estudyante nga, anaa sa klase apan ang panghuna-huna tu-a sa gawas sa klase,
masulti ba gayud nato nga kadtong tawhana naminaw sa maestro tungod kay anaa
siya sulod sa klase? Alangan dili, kay ang iyang panghunahuna ug ang iyang
lawas wala nagkahiusa, ang lawas naa sa sulod ang huna-huna anaa sa gawas. Busa
mao kini ang ginasulti ni Confucius nga pagkamahuna-hunaon. Kon wala kita sa
atong kaugalingong panghuna-huna, mura kita’g mga lawas nga galakaw-lakaw nga
walay buot.
Sa
pagkamahunahunaon, atong mamatyagan ang butang sa palibot ug labaw sa tanan kon
unsa ang anaa sa sulod sa atong pagkatawo. Og tungod natura nato ang
pagkamaayo, makita nato kini kon mahunahunaon kita’g maayo sa atong
kaugalingon. Og sa pagkahibalo sa atong pagkamaayo, hinay-hinay nato kini nga
masabtan. Sa pagsabot niining kaugalingong kaayuhan, mogawas kanato ang atong
pagkasinsero. Apan kining pagkahibalo sa atong kaayuhan kinahanglan usab kini
nga anaa sa buhat. Kay ang pagbuhat sa maayo ang maoy pamaagi sa tawo. Kon atong
ginabuhat ang pamaagi sa tawo, maghuna-huna kita kon unsaon ang pagkasinsero.[ii]
Busa ingon ni Confucius, “… Ang tawo nga mosulay sa pagkasinsero kay maoy
mopili sa maayo ug mohupot niini.[iii]”
Aduna kitay buhaton aron mahimong kitang
tinuod nga sinsero, kini ang dili pagtugot sa paglimbong sa kaugalingon.[iv]
Sa akong pagpamalandong akong nahuna-hunaan nga aron mahalikay kita sa
paglimbong sa kaugalingon kinahanglan nato magtuon aron makahibalo kita kon
unsa kadtong maoy anaa gayud kanato ug kinahanglan gayud kanato. Sa
matinud-anon nga pagtuon, diri nato makuha kon unsay angay ug dili kanato isip
usa ka tawo. Apan, sa pagtuon wala kini pulos kon wala kita gahuna-huna[v].
Kay kon puro lamang kita pagtuon ug walay paghuna-huna, dili nato matimbang kon
unsa ang angay ug dili angay. Busa kinahanglan nga sa pagtuon alang sa atong
kaugalingon ato kining huna-hunaon kon unsa kamatinabangon kini.
Tungod nianing paghuna-huna og
tarong, mabuhat nato nga susihon ang atong pagatun-an. Matud pa ni Chu His, “
Sa paghingpit sa kahibalo kay nakadepende sa pagsusi sa mga prinsipyo sa tanang
butang nga atong ma-engkwentro.[vi] Dili
makakat-on ang tawo kon magsige lamang siya og dawat sa mga tinudluan sa laing
tawo. Kinahanglan nga iya kining susihon og tarungon gayud aron mahibaw-an ang tinuod
nga angay ug dili. Kon ibutang nato sa konteksto sa pagtuon sa atong
kaugalingon, kinahanglan kaayo kini tungod dili na nato mahibaw-an kon unsa
gayud ang tinuod nga maayo ug dili maayo nga anaa sa atong kaugalingon. Dili
nato matimbang ang kamatuoran. Busa, kon atong nahuna-hunaan kini og tarong
atong mahibaw-an ang tinuod nga kaayuhan nga anaa sa atong pagkatawo.
Tinuod gayud, nga ang Pilosopiya ang
maoy pagporma sa tawo nga modala sa paglambo sa tawo. Dako’ng importansya ang
pagpalambo sa kaugalingon tungod matul-id nato ang atong huna-huna sa pamaagi
nga mamahimo kitang mahunahunaon hilabinsa sa kaugalingon. Sa pagkamahuna-hunaon,
ato usab mahuna-hunaan nga lakip niini ang pagkahibalo sa atong natura nga
maayo. Pinaagi niining pagkahibalo sa kaayuhan makuha nato kining sabton, ug sa
pagsabot atong makita ang atong pagkasinsero nga kon asa ang pagkasinsero ang
maoy dili pagtugot sa paglimbong sa kaugalingon. Pinaagi niini nanginahanglan
kita magtuon alang sa atong kaugalingon, apan kining pagtuon kinahanglan nga
pagsusi kon unsa ang angay ug dili angay sa atong kaugalingon. Busa, ang
pagsusi sa kaugalingon maoy pamaagi aron maporma nato ang kaayuhan ug
panag-uyon sa katilingban.
revised version
TumugonBurahin