ANG PAGKAMAAGALON SA KAUGALINGON

                Nangutana si Yen Yüan bahin sa katawhan. Mitubag si Confucius, “ Ang katawhan ang maoy pagkamaagalon sa kaugalingon ug pagbalik sa kaangayan… Sa pagbansaybansay sa pagkamakatawhanon nakadepende sa kaugalingon. Nakadepende ba kini sa lain?” Yen Yüan misulti, “Pwede ba mangutana alang sa detalyado nga mga butang?” Si Confucius mitubag, “Ayaw paglantaw sa kon unsay sukwaho sa kaangayan, ayaw paminaw sa kon unsay sukwahi sa kaangayan, ayaw pagsulti sa kon unsa ang sukwahi sa kaangayan, ug ayaw pagbuhat og laing lihok nga sukwahi sa kaangayan.” Yen Yüan miingon, “Bisan tuod dili ko intelehente, pwede ko ba ibutang sa buhat ang imong gipangsaysay.?[i]

            Sa unang bahin sa Analekto atong makita nga direktang gisaysay ni Confucius kon unsa gayud ang katawhan.  Ingon pa niya nga, “ang katawhan ang maoy pagka maagalon sa kaugalingon ug pagbalik sa kaangayan…” Sa pagsabot sa katawhan, kinahanglan nato mobalik sa atong kaugalingon. Masabtan lamang nato ang kahimtang o ang dagan sa katawhan kon kita mismo sa atong kaugalingon atong nasusi na. Human kon atong nasusi na atong kaugalingon kinahanglan usab nato mag-maagalon sa atong kaugalingon aron masabatan kon unsa gayud ang katawhan.

            Giingon usab ni Confucius dinhia nga sa pagbuhat niining pagbansaysay sa kaugalingon, nga mabuhat lamang kon nagmaagalon kita sa atong kaugalingon, nakadepende gayud kini sa kaugalingon. Kining buhata dili gayud nato mabuhat pinaagi sa atong mga ginikanan, sa mga higala, sa mga igsoon, silingan, mga paryente, ugbp. Kon ato kining iputang sa konteksto sa pagpalambo sa kaugalingon, ato gayung masulti nga ang sinugdanan niini dili magsugod sa laing tawo, apan sa atong kaugalingon lamang. Nahinumduman nako ang pirmanenteng gina-ingon sa akong inahan niadtong bata pa ko, nga kinahanglan dili mi magsalig kanunay sa iya tungod moabot ang panahon nga kinahanglanon nan among mobarog sa among kaugalingong mga tiil.

Kaniadto, wala koy labot sa unsay ginayawyaw sa akong inahan. Apan karon, napahimangnuan ko ni Confucius nga kini mga butanga magsugod lamang sa kagustuhan sa akong kabubut-on.

            Sa ulahing bahin, giingon ni Confucius nga kinahanglan dili kita molantaw, maminaw, mosulti ug mobuhat og mga butang nga dili maayo. tungod kining mga butanga wala gayud naka-uyon sa kaangayan. Gadala lamang kini og mga kagubot ug panagbangi nga maoy nakitang pilosopikanhong problema sa panahon ni Confucius.

            Ang kaangayan dako gayung tabang kanato mga tawo tungod nakadepende diria ang pamaagi sa pagpuyo sa katawhan, magsugod kini sa pagkamaagalon sa kaugalingon. Magsugod kini sa atong kaugalingon ug dili sa laing tawo.

---

[i] Analect 12:1